صفحه اصلي | فهرست مقالات | مطالب جديد | خبرنامه | نقشه سايت | طراحي وب | نسخه جديد سايت | جستجو | نسخه جديد سايت | پرسش و پاسخ

صفحه اصلي | فهرست مقالات | مطالب جديد

 
بخش ویژه

هک رشد

تکنیک های توسعه و رشد سریع کسب و کار و استارتاپ ها


دسته ها

  • هک رشد هکر رشد استارتاپ
  • ایمنی صنعتی
  • شش سیگما
  • شبکه های هوشمند توزیع برق
  • فیزیک
  • انرژی های تجدیدپذیر (نو )
  • نرم افزار مطلب Matlab
  • مهندسی کامپیوتر
  • متفرقه
  • ماشین - اخبار
  • طراحی سایت و سئو
  • ماشین - معرفی شرکتها
  • ماشین - معرفی ماشين سازان
  • ماشین - معرفی ماشين آْلات
  • برق-دانش آموزان
  • برق-مهندسی پزشکی
  • برق-فناوری اطلاعات
  • برق-مخابرات
  • برق-کنترل
  • برق-قدرت
  • برق-اتوماسیون
  • برق-الکترونیک
  • برق-عمومی
  • برق - هوش مصنوعی
  • ارتباط با صنعت2
  • سايت هاي مرتبط
  • احمد زيني هكر رشد
  • هك رشد
  • فيلدباس و اتوماسيون
  • شبكه فيزيك هوپا
  • كارگاه هواشناسي
  • مهندسي برق
  • مجله در مورد سنسورها
  • www.control.com
  • temperatures.com
  • مجله سلامت و زيبايي

  • طراحي و نصب سيستمهاي اعلام و اطفاء حريق اتوماتيك

    طراحي و نصب سيستمهاي اعلام و اطفاء حريق اتوماتيك

    برای پیاده سازی ونصب موفق سیستمهای خودکاراعلام واطفاء حریق رعایت اصول واستانداردهای بروز در این زمینه از اهمیت خاصی بر خوردار است. در این تحقیق سعی شده است تا با استفاده از تکنیکهای طراحی و تلفیق آن با کاربرد در صنایع گوناگون به یک دید عمیق تری از این گونه سیستمها پرداخته شود،


    طراحي و نصب سيستمهاي اعلام و اطفاء حريق اتوماتيك

    محمد امير نيكجو مدرس موسسه آموزش عالي كار قزوين، شهرام رضايي مهندس صنايع - ايمني صنعتي

    چكيده : براي پياده سازي ونصب موفق سيستمهاي خودكاراعلام واطفاء حريق رعايت اصول واستانداردهاي بروز در اين زمينه از اهميت خاصي بر خوردار است. در اين تحقيق سعي شده است تا با استفاده از تكنيكهاي طراحي و تلفيق آن با كاربرد در صنايع گوناگون به يك ديد عميق تري از اين گونه سيستمها پرداخته شود، منافع ناشي از سيستمهاي خودكار اعلام و اطفاء حريق علي رغم هزينه بر بودن آنها، بسيار زياد بوده به نحويكه اكثر صنايع خواهان بهترين نوع اينگونه سيستمها ميباشند. اين بررسي براي كمك به مديراني است كه درصدد خريد و پياده سازي اينگونه سيستم ها طبق استانداردهاي موجود هستند. معيار هاي انتخاب در اين بررسي بر اساس مزايا و معايب هر يك از سيستمها استوار است.

    كلمات كليدي : سيستم هاي خودكار اعلام و اطفاء حريق - Detectors – فتوالكتريك – اسپرينكلر – N.F.P.A – فرايند طراحي و نصب سيستم ها- جريان سرد

    مقدمه : اغلب آتش سوزيهاي بزرگ از يك حريق كوچك شروع ميشود و به تدريج گسترش مي يابد، زندگي انسان و محيط او را خطرات بسياري تهديد ميكند اين خطرات گاه بطور مستقيم ازناحيه خود انسان بروز ميكندوگاه بصورت غيره مستقيم در اثرساخته ها ومصنوعات فكر و دست بشر تجلي ميكند،گاه در اثر فعل و انفعالات طبيعي بر زندگي او تأثير مخرب ميگذارد، تكنولوژي گر چه تسلط بر طبيعت را براي انسان ميسر ميسازد اما چون با آزمندي و زياده خواهي وي همراه گشته او و زيستگاهش را در معرض خطر قرار داده است ، آتش سوزي يكي از خطرناكترين پديده هايي است كه خسارت جاني و مالي فراواني ببار مياورد. قريب به 75% الي 80% آتش سوزي ها قابل پيشگيري و پيش بيني اندوچنانچه اقدامات لازم صورت پذيرد 4/3 ازخسارات ساليانه ناشي از حريق كاسته خواهد شد.در دنياي شتابناك صنعتي امروز روشهاي محافظت از دستاورد ها و محصولات و جان انسانها از اهميت ويژه اي برخوردار است لذا وجود سيستم هايي كه فاجعه را در ابتداي وقوع شناسايي كرده و عكس العمل مناسب و سريع از خود نشان دهد ضروري بنظر ميرسد.پس استفاده از سيستمي كه در همان لحظات اوليه وقوع حريق را شناسايي نمايد در اطفاء آن موثر خواهد بود ،سيستمهاي اعلام و اطفاء حريق وسيله اي مناسب جهت رسيدن به اين هدف ميباشند حتي در زماني كه يك مكان مورد بهره برداري قرار ميگيرد باز هم در محلهايي كه دور يا محفوظ بوده ويا در مكانهايي كه بندرت مورد باز بيني قرار ميگيرند و نيز در محلهايي كه آتش ميتواند پيش از كشف شدن آغاز گشته، گسترش يافته و خسارت وارد كند سيستمهاي كاشف و اطفاء حريق اتوماتيك نسبت به سيستمهاي دستي بسيار مزيت دارند نيز در زمانهايي كه مكان در اشغال نيست مزاياي تشخيص زود هنگام آشكار و واضح است. استفاده از سيستمي كه در همان لحظات اوليه حريق را شناسايي نمايد در اطفاء آن بسيار موثر خواهد بود، سيستمهاي اعلام و اطفاء حريق وسيله اي مناسب جهت رسيدن به اين هدف ميباشند. سيستم هاي خودكار اعلام حريق . در مراحل اوليه وقوع حريق(آتش ناخواسته.غير دوستانه)تغييرات فيزيكي مختلفي در محيط اطراف حريق رخ مي دهد كه از اين تغييرات مي توان در رديابي حريق و جلوگيري از گسترش آن استفاده شود. انسان را مي توان يكي از بهترين كاشف ها بر شمرد زيرا داراي حواس پنجگانه است. در مورد كشف حريق حواس بويائي بينائي ولامسه نقش اساسي دارند وعلاوه بر آن انسان مالك خدادادي دستگاه كامپيوتري پيچيده و بسيار قوي وعظيمي است كه قادر به تجزيه وتحليل سريع فرمان هاي فرستاده شده ومقايسه اين فرامين با يكديگر و تصميم گيري سريع وبه موقع مي باشد. از آن جائيكه انسان بر اساس احتياج نياز به استراحت دارد لذا حواس فوق الذكردر بعضي اوقات غير قابل اعتماد ميباشد لذا جهت اطمينان بيشتر دستگاههاي كاشف كه از يكسري قطعات مكانيكي الكتريكي و الكترونيكي تشكيل شده جهت تقليد حس بويائي انسان در رديابي و جلوگيري از گسترش حريق بوجود آمده اند . معمول ترين عناصري(مواد حاصله) كه قبل از وقوع حريق قابل رديابي اند عبارتند از . 1- گرما 2- نور (Aerosol 3- دود (ذرات انواع كاشف هاي موجود بر اساس كشف هر كدام از مواد نامبرده شده فوق الذكر ساخته شده اند بايد توجه نمود كه مواد نامبرده فوق در بعضي از حريق هاي بخصوص بوجود نمي ايند، تا بتوان حريق را قبل از گسترش كشف نمود و از اين گذشته بايد تشخيص داده شود كه كداميك از مواد نامبرده شده زودتر از ديگري بوجود مي ايد كه تشخيص اين مسايل از وظايف كار شناسايي حريق مي باشد. منظور از سيستم اعلام حريق آن است كه در لحظات شروع آتش سوزي و پيش از گسترش آن دستگاههايي وجود داشته باشند كه خطر قريب الوقوع حريق را اعلام كنند مطالعات انجام شده در ايالت متحده نشان داده اند كه اعلام سريع حريق اثري مهم بر كاهش عواقب ناشي از آتش سوزي دارد. هر قدر اعلام حريق سريعتر انجام شود احتمال زنده ماندن افراد بيشتر است. اجزا اصلي سيستم خودكار اعلام حريق عبارت است از:

    1- آشكار ساز. يك سنسوركه به يكي از باز تابهاي حريق (شعله،گازبعدازحريق دود،حرارت و....)
    حساس بوده و هرگاه در معرض يكي از اينها قرار گيرد بر يك مدار الكتريكي اثر مي گذارد.
    

    2- آژير (يا هر علامت هشدار دهنده ديگر) كه بر اثر فرماني كه در مدار الكتريكي به وسيله ي آشكار ساز كنترل مي شود به كار مي افتد. 3- بخش كنترل مركزي 4- باطري و تجهيزات تامين نيرو . آشكارسازها انواعي گوناگون دارند و انتخاب هر يك از آنها بستگي به شرايط و نخستين محصول حريق در ماده مورد نظر دارد. زيرا هدف از كاربرد اين وسايل اطلاع سريع از وقوع آتش سوزي است. بنابر اين بايد در انتخاب آشكار ساز به اولين محصول حريق هر ماده توجه داشت. البته پيشنهاد شده است از انواع مختلف آشكارسازها در هر محيط استفاده شود انواع آشكارسازها عبارتند از. 1-آشكارسازهاي شعله اي (Flame Detector ) اين نوع كاشفها در برابر ظهور انرژي تشعشعي قابل رويت توسط چشم انسان (7700-4000 آنگسترم) يا غير قابل رويت توسط چشم انسان عكس العمل نشان ميدهد.همچنين انرژي متصاعد از ذغال سرخ شده يا شعله آتش با شدت كافي سبب فعال شدن آنها ميشود. معمولا آنها را بخاطر قدرت عكس العمل سريعشان در نقاطي مانند سكو هاي بارگيري و تخليه مواد نفتي نقاط خطرناك در كارخانجات و مكانهائي كه امكان سريع انفجار ميرود نصب مينمايند.اين وسايل مي توانند نسبت به نور مرئي پرتوهاي فرو سرخ (IR ) و فرا بنفش (UV ) حساس باشند. كاربرد نور مرئي به عنوان عامل تحريك آشكار ساز مشكل است. زيرا براي يك آشكار ساز نور طبيعي و نور حاصل از آتش سوزي تفاوتي نمي كند.آشكار سازها ي IR براي انبارهاي مسقف وباز و نيز تعميرات هواپيما در مناطق رو باز مناسب هستند. آشكارسازهاي UV براي مخازن نگهداري سوخت چاههاي حفاري نفت انبارهها و اتاقك اسپري رنگ مناسب است. هرگاه امكان رسوخ دود وجود داشته باشد آشكارسازها ي UV برآشكارسازهاي IR برتري دارند. 2- آشكارسازهاي گازي اين وسايل نسبت به گازهاي حاصله از شروع سوختن مواد و يا نسبت به نشت برخي گازها حساس هستند چنانچه مورد اخير باشد يك وسيله پيشگيري كننده از حريق خواهد بود. 3-آشكارسازهاي حرارتي اين نوع كاشف ها درسال 1860 همراه با آب پاشهاي خود كار ابداع شده ودر حقيقت مي توان گفت آبپاشهاي خودكار يك نوع كاشف هاي گرمايي است كه گذشته از به صدا در آوردن سيستم زنگ خبر دهنده همزمان با آن سر آب پاش ها بطور اتوماتيك به پاشيدن آب اقدام مي نمايند. كاشف هاي حرارتي ارزان ترين ا نواع كاشف هاست و كمتر از آنها استفاده مي شود. براي محيط هاي كوچك سر بسته كه امكان وقوع سريع حريق وجود دارد مناسب مي باشند. نزديك سقفها و روي سقف نصب مي شوند.بطور كلي كاشفهاي حرارتي بر دو نوع اند. Fixed Temperature Detectors -1 Rate Of Rise Detectors -2 كاشف حرارتي نوع fixed اين نوع كاشفها طوري طراحي شده اند كه وقتي المنت هاي عمل كننده در آن به درجه حرارت بخصوص و ثا بتي برسد بصدا در آمده و اعلام خطر مي نمايد.(Derectore) ثابتي مي رسد كاشف در هنگام عمل درجه حرارت هواي محيط مي بايد از درجه حرارتي كه المنت عمل كننده كاشف را تحريك مي نمايد بيشتر باشد. حد فعاليت آنها از 130 درجه فارنهايت به بالا مي باشد. المنت هاي عمل كننده در اين نوع كاشف ها ممكن است بصورت فيوزي ساخته شود كه اين فيوز آلياژي است از جنس بيسموت سرب قلع وكادميم كه بسرعت در درجه حرارتي كه از قبل معين و تنظيم مي نمايند ذوب شود.

    است. 
    

    (Bimatallic)نوع ديگري از فيوزها كه از آنها در كاشفهاي حرارتي استفاده مي شود نوع در اين نوع فيوزها از دو فلز با ضريب انبساط حرارتي متفاوت كه به يكديگر لحيم شده اند استفاده مي شود .در اين نوع فيوزها حرارت باعث ميشود كه فلزي كه داراي ضريب انبساط كمتري است خم شود و در چنين حالت مدار باز به مدار بسته تبديل شده و بالنتيجه سيستم زنگ اخبار بصدا در آمده واعلام خطر مي نمايد.Bimatallic Snap) فيوز از نوع Fixedطرز كار كاشف حرارتي نوع )ساخته شده .Bimatallicالمنت هاي عمل كننده در اين نوع كاشف هاي حرارتي از ديسك مقعر شكلي از جنس ( اين ديسك تحت كشش از طرفين قرار گرفته نشده كالكتورهايي كه وظيفه جذب گرما را دارند به قاب دستگاه كاشف متصل اند . اين كالكتورها سبب انتقال سريع حرارت از هواي محيط به المنت عمل كننده كه ازجنس بيمتاليك است مي شوند وقتي كه ديسك تحت تاثير حرارت قرار مي گيرد بما نند فشاري كه از بالا به آن وارد مي شود بسرعت از حالت مقعر به شكل محدب در مي آيد . اين عمل باعث بسته شدن مدار و به صدا در آمدن زنگ خواهد شد. كاشفهاي حرارتي كه المنت عمل كننده آنها از نوع بيمتاليك مي باشد، پس از ا تمام حالت اضطراري بصورت ا توماتيك بحالت ا وليه بر مي گردند (محدب به مقعر) وصداي زنگ خود به خود قطع مي شود. به علت تغيير فصول و در نتيجه تغيير طبيعي درجه حرارت ممكن است اين وسايل به اشتباه آژير را به صدا در آورند و يا بالعكس ، هر گاه كاربرد آشكارسازها ي حساس به دود عملي نباشد از اين وسايل استفاده ميشود اين وسايل به تغيير دماي 15 درجه فارنهايت (4/9 درجه ساتيگراد )حساس هستند. 2- كاشفهاي حرارتي نوع متغير( Rate of Rise Detector) يكي از تاثيراتي كه شعله در فضاي بالاي محيط حريق ميگذارد ازدياد درجه حرارت است. هما نطور كه قبلا توضيح داده شد در كاشفهاي حرارتي نوع ثابت (Fixed ) المنت هاي عمل كننده تا زماني كه درجه حرارت محيط به ميزان ثا بتي نرسد عكس العمل نشان نخواهد داد در حاليكه در كاشفهاي حرارتي نوع متغير المنت هاي عمل كننده بر حسب تغييرات درجه حرارت 15-12 فارنهايت در هر دقيقه عمل مينمايند. طرز كار كاشفهاي حرارتي نوع متغيرهواي داخل لوله مسي (در نوع حلقوي) يا هواي داخل محفظه (در نوع نقطه اي) بر اثر گرما منبسط شده و اين انبساط سبب ايجاد فشار مكانيكي در روي ديافراگم قابل انعطاف پذير خواهد شد. محدب شدن ديلفراگم بر اثر گرما باعث بسته شدن مدار الكتريكي و بصدا در آمدن زنگ خبر خواهد شد.اگر درب محفظه كاملا بسته باشد افزايش تدريجي گرماي هواي محيط يا پايين آمدن فشار يا هر دو حالت با هم (افزايش تدريجي گرما و پايين آمدن فشار) سبب ايجاد كاذب زنگ خبري ميشود از اين جهت براي رفع چنين اشكالي در اين نوع كاشفها سوراخي در نزديكي ديافراگم تعبيه شده كه ازدياد فشاري را كه هنگام افزايش تدريجي گرما حاصل مي شود يا پايين آمدن باروما تيكي فشار را تخليه نمايد. فرم و اندازه سوراخ طوري طراحي شده است كه هنگام تغيير سريع درجه حرارت (زمان واقعي وقوع حريق) ميزان انبساط هوا سريعتر و بالاتر از ميزان قدرت تخليه هوا از دريچه سوراخ باشد و در نتيجه فشار داخلي محفظه يا لوله زياد خواهد شد و اين افزايش فشار سبب محدب شدن ديافراگم و بسته شدن مدار الكتريكي خواهد شد. 4-آشكارسازهاي حساس به دود. دستگاههاي كاشف دودsmoke detector) 1- نوع يونيزه 2- نوع فتو الكتريك (چشم الكترونيكي) نوع يونيزه طوري طراحي شده است كه مي تواند حضور ذرات جامد يا مايع دود را باندازه 01/0 تا يك ميكرون را تشخيص دهد . روش طرز كار كلي زير براي تمام اين نوع كاشف ها يكسان مي باشد. از نظر ساختمان در اين نوع كاشفهاي دود ياب يك محفظه نيم هادي جهت ورود دود تعبيه شده است در اين محفظه دو الكترود منبع تشعشع و منبع تامين ولت كافي قرار داده شده است . بعضي اوقات از بدنه محفظه بعنوان يكي از الكترودها استفاده ميشود.جهت تشريح و آسان درك نمودن مطلب منبع اندازه گيري جريان برق را با منبع توليد ولتاژ بطور سري در مدار قرار مي دهيم. اين كاشفها را طوري طراحي كرده اند كه كم شدن شدت جريان در مدار عامل اصلي كشف دود و بصدا در امدن سيستم خبر مي شود.داخل محفظه كاشف منبع پخش مواد راديواكتيو قرار داده شده است كه از خود ذرات راديو اكتيويته بيشتر از نوع آلفا پخش مي نمايد و بدين ترتيب ذرات هواي داخل محفظه را يونيزه مي نمايد.ذرات يونيزه شده هوا بوسيله الكترودهاي داخل محفظه جذب مي شوند و بدين ترتيب ولتاژ كمي را بوجود مي آورند كه در نتيجه باعث عبور جرياني كمتر ازيك ميليونيم آمپر در هر دقيقه از مدار ميشود. طرز كار دود ياب از نوع يونيزه اگر ذرات دود باندازه 01/0 تا يك ميكرون وارد محفظه دستگاه دود ياب شود ذرات يونيزه شده هوا بسرعت به ذرات دود مي چسبند و در نتيجه ذرات يونيزه شده سنگين تر شده و وزن بيشتري پيدا مي كنند. كم شدن شدت جريان را بوسيله دستگاههاي الكترونيكي تقويت نموده و سپس به سيستم زنگ خبري انتقال مي دهند كه در نهايت زنگ خبر بصدا در مي آيد. اين كاشفها را معمولا در تحت شرايط صفر يعني شرايط بدون دود و نزديك به حالت بصدا در آمدن زنگ ميزان مي نمايند. در اين نوع كاشفها بعلت جمع شدن گرد و خاك بر روي صفحه هاي الكترودها و امكان بوجود آمدن لايه اي از روغن و گرد و غبار از حساسيت آن كاسته مي شود و امكان ازكار افتادن كاشف و يا بصدا در آمدن كاذب كاشف وجود دارد. رطوبت در حرارت فشار و جريان هوا در حساسيت اين نوع دود يابها تاثير مي گذارند. بعنوان مثال سرعت هوا و غلظت در بصدا در آوردن كاذب دود ياب نقش اساسي دارند. اين وسايل از يك اتاقك ساخته شده اند كه داراي دو صفحه با بار الكتريكي مخالف است و يك ماده راديو اكتيو (معمولا امريكيوم 241) ميان اين دو صفحه قرار ميگيرد.(نيمه عمر امريكيوم 432 سال است و تابش كننده آلفا ميباشد. مقدارامريكيوم آن9/0 ميكروكوري است) ماده راديو اكتيو با تابش خود موجب يونيزاسيون هواي داخل اتاقك ميشود به طوري كه يونهاي مخالف ولي به تعداد مساوي ايجاد ميشود هر يك از يونها به سوي صفحه اي كه بار مخالف خود را دارد جذب ميشوند. در نتيجه يك جريان يونسازي كوچك ايجاد ميشود كه ميتواند آن را اندازه گرفت ذرات حاصل از احتراق مواد بسيار بزرگتر از ملكول هاي يونيزه هوا هستند هر گاه اين ذرات وارد اتاقك آشكارسازي شوند يونهاي هوا به آن مي چسبند به اين ترتيب برخي از ذرات داراي بار مثبت شده و برخي نيز داراي بار منفي ميشوند هر ذره محل جذب بارهاي مخالف ميشود و از تعداد بارهاي انتقال يافته به سوي صفحات كاسته ميشود. كاهش جريان عبوري از صفحات موجب به صدا درآمدن آژير (يا هرگونه علامت ديگر) مي شود. اين وسايل براي مكانهايي كه از چوب يا كاغذ تميز استفاده ميشود مناسب هستند. همچنين ميتواند در تشخيص دودهاي كم بهتر از آشكارسازهاي فتوالكتريك باشند قيمت آنها نيز چندان گران نيست . بايد توجه داشت تغيير در رطوبت و فشار هوا ميتواند بر روي جريان درون اتاقك اثري مشابه داشته باشد.

    نقاط ضعف دودياب نوع يونيزه.
    

    1 - حساسيت ضعيفي نسبت به فاز اول حريق از خود نشان ميدهد. 2- در بعضي از انواع نياز به تنظيم مجدد بعد از نصب وجود دارد. 3-رطوبت درجه حرارت و گرد و غبار در حساسيت آنها تاثير ميگذارد. 4-هر چند مدت يكبار به سرويس و تعميرات نيازمندند. 5-در محلهايي كه احتراق هاي عادي صورت ميگيرد قابل نصب نيستند (محلهاي پخت و پز بخاريهاي ديواري موتورخانه ها اجاقها ) 6-در برابر ذرات دود و ذرات نسبتا بزرگ عكس العملي نشان نميدهند . 7- در برابر دودهاي حاصل از بعضي از مواد شيميايي عكس العمل نشان نميدهند (دود حاصل از P.V.C مگر درجه حرارت P.V.C بالاي 900 درجه باشد)

    مزاياي دودياب نوع يونيزه
    

    1-به منبع توليد برق نياز دارد. 2-عكس العمل سريع در برابر احتراق هاي همراه با شعله نشان ميدهد. 3-ازسيستم نسبتا ساده الكتريكي برخوردار است.

     دود ياب فتوالكتريك :
    

    اين وسايل براي مواد دود زا مانند پلاستيك مناسب هستند . دود حاصل از احتراق مي تواند به صورت يك مانع در مسير تابش نور عمل كند . در اين وسايل از يك چشمه مولد نور كه پرتوهاي نورا ني را به سمت يك سلول حساس به نور گسيل مي كند استفاده مي شود. هر گاه دود مانع رسيدن پرتوهاي نور به سلول حساس شود مدار الكتريكي براي به صدا در آوردن آژير برقرار مي شود.

    در نوع ديگر از آشكار سازي فتوالكتريك ؛يك چشمه تابش نور يك سلول حساس به نور وجود دارد كه ميان آنها يك مانع قرار دارد. هر گاه دود به اين محفظه برسد ذرات دود، نوري كه به آنها تابيده شده است را باز تابش كرده و موجب رسيدن تابشهاي نوراني به سلول حساس ميشوند؛در نتيجه سلول موجب بر قرار شدن مدار الكتريكي و به صدا در آمدن آژير ميشود در محفظه اين نوع دود ياب يك منبع توليد نور يا منبع توليد اشعه ليزر كه مستقيما يا تحت زاويه 90 درجه بر چشم فتوالكتريك مي تابد قرار دارد. رديا بي يا كشف دود در اين نوع كاشفها بوسيله كم شدن تابش و انتقال آن به قسمت حساس چشم الكتريكي انجام مي گيرد. تنظيم نور و نحوه تابش آن در طرز كار و حساسيت دستگاه نقش اساسي دارد. نشستن گردو غبار يا پرده اي از روغن و گردو خاك برروي چراغ با عدسي ها ممكن است در بصدا در آوردن كاذب دودياب دخالت داشته باشد. طرز كار دود ياب فتوالكتريك وقتي كه ذرات دود بين 5/0 تا 1000 ميكرون وارد محفظه دودياب ميشود باعث شكستن نور شده كه از آنجا بوسيله آينه يا عدسي به سطح چشم الكتريكي و قسمت حساس آن منتقل مي شود . شكستن نور توسط دود سبب كم شدن مقاومت و در نتيجه افزايش جريان در فتوالكتريك مي شود. اين افزايش جريان را با آمپلي فاير تقويت مينمايند تا ولت كافي جهت سيستم اخباري تامين شود. درجه حرارت رطوبت جريان هوا تاثير چنداني در سيستم كار انها ندارد. بعلت بكارگرفتن لامپ يا ديگر منابع توليد نور سيستم مداري در اين نوع دود يابها نسبتا پيچيده تر از نوع يونيزه ميباشد. سيستم حفاظتي براي تامين نور لامپ وجود دارد كه در صورت خراب شدن لامپ سيستم فوق بكار گرفته مي شود ودر نتيجه نور كافي جهت تامين كار دودياب فراهم ميشود. مزاياي دودياب فتوالكتريك 1-عكس العمل سريع در مقابل دود حاصل از P.V.C نشان ميدهد (در عايق بندي ها معمولا از P.V.C استفاده ميشود) 2-عكس العمل سريع در مقابل آتش سوزي هاي بدون شعله. 3- در برابرگازها وذرات Aersol بصدا در نمي آيد 4- در مقابل جريان شديد هوا عكس العمل نشان نمي دهد از اين نظر ميتوانيم آنها را نزديك سيستمهاي تخليه و ورود هوا نصب نماييم. 5- در مكانهائي كه مقدار محصولات احتراق كم است (دود. نور. حرارت. شعله ) نظير آشپز خانه موتورخانه قابل نصب و مناسب است. 6- فاقد مواد راديو اكتيو بوده و از اين نظر به هيچگونه اقدام احتياجي هنگام سرويس نيازي نمي باشد. 7- رطوبت و جريان هوا و الكتريسيته ساكن تا ثيري در بصدا درآوردن سيستم زنگ خبري آن ندارد. 8- هنگام نصب به درجه بندي مجدد يا تنظيم احتياجي ندارد. نقاط ضعف دودياب نوع فتوالكتريك 1- حساسيت بيشتري نسبت به دودهاي سياه رنگ از خود نشان ميدهد در مقايسه با دودهاي خاكستري رنگ. 2 به باطريهاي نسبتا قوي جهت تامين ولتاژ كافي براي سيستم روشنايي آن نياز است. 3 - چون امكان سوختن لامپ وجود دارد از اين نظريه سيستم اضافي حمايت كننده جهت رفع چنين اشكالي نياز است. كاشف شعله اي مادون قرمز سيستمي كه در اين نوع كاشفها بكار برده شده است عبارتند از يكسري فيلترهاي مخصوص تصفيه كننده امواج نوراني عدسي هاي متمركز كننده امواج مادون قرمز و چشم الكتريكي، به كمك فيلترهاي تصفيه ساير امواج تشعشعي جدا شده و تنها امواج اشعه مادون قرمز به عدسي هاي متمركز كننده هدايت ميشود و سپس به قسمت هاي حساس چشم الكتريكي منتقل ميشود. از اين مرحله به بعد ادامه طرزكار كاشف مانند كاشف هاي دودي نوع فتوسل ميباشند. زمان پاسخ در اين نوع كاشفها بينهايت كم است بعبارت ديگر اين نوع كاشفها عكس العمل سريع در برابر شعله از خود نشان ميدهند.كاشفهاي شعله اي عملا مي بايد شعله را ديده و سپس عكس العمل نشان دهند لذا ميبايد مسير ديد آنها بطريقي بسته نشود. حساسيت آنها بستگي به اندازه شعله و فاصله آن تا كاشف دارد. جاي نصب وسايل اعلام حريق: انتخاب و نصب كاشفها عدم دقت در انتخاب صحيح كاشفها و رعايت ننمودن طريقه صحيح نصب سبب بصدا در آمدن كاذب سيستم خبري شده و يا باعث عدم اعلام حريق ميشود.از اين نظر انتخاب و محل نصب بينهايت حائز اهميت است. بعنوان مثال در محلها ئيكه جوشكاري هاي الكتريكي يا گازي صورت ميگيرد نصب كاشفهاي شعله اي مادون قرمز صلاح نيست و اگر نصب شود حاصلي جز بصدا در آوردن كاذب كاشف نخواهد داشت و يا نصب دودياب در محلهائيكه امكان خروج سيگار دود اگزوز ماشين يا دود بخارات حاصل از پخت و پز ميرود باعث بصدا در آمدن دروغين سيستم خبري ميشود. بطور كلي در نصب كاشفها بايد فاكتورهاي زير را در نظر گرفت. 1-نوع حريقي كه انتظار ميرود. 2-نوع ماده سوختي و مقدار آن. 3-منابع جرقه. 4-ارزشيابي محل. بعنوان مثال كاشفهاي گرمائي از نظر قيمت ارزان تر و همچنين از نظر ميزان عكس العمل دروغين سيستم خبري پايين تر از ساير كاشفها است ليكن از نظر سرعت عكس العمل و بصدا در آوردن سيستم خبري كندتر از ساير كاشفها است. از اين نظر كاشفها ي گرمائي براي محلهاي سربسته و نصب بطور مستقيم در بالاي محلهاي خطرناك (جائي كه انتظار حريق از همان نقطه ميرود) مناسب تر است، نصب آنها ميبايد بصورت شبكه و فواصل كاشفها از يكديگر ميبايد مطابق استانداردها يVFE وN.F.P.A انجام گيرد، بعد از در نظر گرفتن اينكه چه نوع كاشف ميبايد در آن محل خاص نصب شود ميبايد در نصب آنها اقدام نمود، معمولا كاشفها را بطور شبكه مانند و يا نقطه اي در روي ديوار يا سقف نصب مينمايند. اگر كاشفها را بطريق نقطه اي نصب نماييم فاصله لبه خارجي كاشف تا ديوار يا سقف نبايد كمتر از 4 اينچ شود. در نصب كاشفهاي حرارتي ميبايد سعي شود كه آنها را در نزديك اجاقها يا منابع گرما قرار ندهيم. در نصب كاشفهاي دودي ميبايد دقت بيشتري نمود .در مكانهائي كه سيستم تهويه نصب شده و نياز به نصب كاشفهاي دودي نيز وجود دارد ميبايد در نصب آنها دقت نمود كاشفهاي دودي در اين مكانها ميبايد طوري نصب شوند كه در جهت موافق ورود هواي سالم باشند زيرا هواي سالم از غلظت كمتري برخوردار است و از طرف ديگر در هنگام حريق سبب راندن دود به سمت كاشف ميشود، براي اطمينان از به دست آوردن پوششي مناسب از دتكتورها با كمترين هزينه لازم است چگونگي نصب آنها مورد برسي قرار گيرد . در اينجا براي نمونه، چگونگي نصب دتكتور هاي دودي توضيح داده خواهد شد. به طوري كلي هر گاه قرار است تنها يك دتكتور در يك فضا به كار رود بهتر است در مركز و يا در نزديكي مركز سقف نصب شود . به اين ترتيب بهترين وضعيت براي شناسايي محصولات حريق ايجاد خواهد شد . هرگاه به دلايل گوناگون نصب دتكتور در مركز سقف عملي نباشد ؛ هرگز نبايد محل دتكتور با ديوار كمتر از 4 اينچ (10 سانتيمتر)فاصله داشته باشد. اگر قرار است دتكتور بر روي ديوار نصب شود لبه بالايي دتكتور ؛ بايد 4 تا 12 اينچ (10 تا 30 سانتيمتر) از سقف فاصله داشته باشد البته هنگام نصب دتكتور لازم است ديگر ملاحظات نيز در نظر گرفته شود . مانند : -توجه به جريان هوا كه ممكن است مسير دود را تغيير دهد -محيط هايي كه داراي ذرات و آلودگي زياد هستند . در اين صورت بهتر است قبل از سنسور دتكتور يك فيلتر مناسب وجود داشته باشد. -توجه به ديگر حالت هاي داراي دود به جز آتش سوزي ؛مانند دود سيگار ؛شومينه؛ كوره و... هرگاه لازم باشد بيش از يك دتكتور در محيط وجود داشته باشد (كه غالبا نيز به همين صورت است ) فاصله مناسب ميان دتكتورها بر پايه سفارش كارخانه سازنده در نظر گرفته خواهد شد. فرض كنيد بنابر سفارش كارخانه سازنده دتكتور مورد نظر بتواند فاصله 30 فوتي را پوشش دهد در اين صورت مطابق شكل صفحه بعد، مي تواند چهار دتكتور در آن در نظر گرفت. ولي؛ چيدن دتكتورها به اين ترتيب موجب مي شود فاصله دتكتور B وD بيش از 30 فوت شود . در صورتي كه بنابر سفارش كارخانه فاصله ي ميان دو دتكتور متوالي ؛ در هر سويي كه باشند نبايد بيش از 30 فوت شود. به همين دليل در مركز اين مربع ؛ يك دتكتور ديگر نصب خواهد شد كه مسلما فاصله آن با ديگر دتكتورها كمتر از 30 فوت، يعني 2/21 فوت است بنابر آنچه گفته شد هر گاه فاصله ي مناسب ميان دو دتكتور متوالي 30 فوت باشد ؛ براي يافتن دتكتور رديف مياني دايره اي به شعاع 2/21 فوت رسم ميشود. در واقع اندازه شعاع مذكور برابر است با نصف وتر يك مثلث قائم الزاويه كه هر يك از ضلع هاي آن 30 فوت باشد. در ادامه طراحي نيز، همين اندازه ها به كار ميرود. يعني نقاطي با اندازه 30 فوت در طول و عرض سقف در نظر گرفته شده و پس از تعيين اولين محل براي نصب دتكتورهاي رديف مياني با دو برابر اندازه ي شعاع دايره (قطر دايره ) خواهد بودموضوع ديگر كه بايد به آن توجه شود اين است كه هر گاه شرايط به گونه اي باشد كه عرض محل مورد نظر از فاصله ميان دتكتورها كه به وسيله كارخا نه ي سازنده اعلام شده است كوچكتر باشد طراحي بايد چگونه صورت گيرد. در اين مورد بايد گفت باز هم لازم است دايره ي به دست آمده را در نظر گرفت براي همه چهار ضلعي هاي محاطي ( چهار ضلعي هايي كه در اين چنين دايره اي جاي گيرند ) تنها نصب يك دتكتور كافي است اكنون يك راهرو به ابعاد 5/25 ×82 فوت وجود دارد كه لازم است به دتكتور مجهز شود در اين صورت با در نظرگرفتن قا نون چهار ضلعي هاي محاطي و مطابق شكل زير مشخص مي شود كه نصب دو دتكتور براي اين راهرو كافي است . چنانچه سقف به شكل سوله باشد مي توان ابتدا آن را به صورت تخت در نظر گرفت و طراحي را انجام داد. سپس از وسط سقف شروع به چيدن دتكتور نمود. به اين ترتيب كه يك رديف دتكتور در فاصله هاي تعيين شده در وسط سوله (و يا حداكثر تا جايي كه فاصله ميان هر ضلع سقف با خطي كه موازي وسط سقف است 3 فوت باشد ) نصب ميشود. سپس با در نظر گرفتن طراحي انجام شده رديف هاي بعدي معين ميشود خاموش كننده اتوماتيك: سيستم اسپرينكلر (شبكه بارنده ) در سال 1723 به وسيله فردي به نام امبروز گادفري اختراع شد. وسيله اي كه گادفري ساخت از يك محفظه آب تشكيل شده كه يك اتاقك حاوي باروت را در درون خود جاي مي دهد . اتاقك باروت به يك فتيله و چاشني متصل شده است. در صورت بروز آتش سوزي فتيله و چاشني فعال شده و موجب انفجار باروت مي شوند در نتيجه محفظه آب نيز منفجر شده و آب ذخيره شده بر روي محل آتش سوزي مي ريزد. از آن زمان تا كنون تلاش هاي فراوان براي بهبود عملكرد و اثر بخشي اين سيستم انجام شده است و اختراع گادفري با تغييرات فرا وان در محدود سازي حريق به كار گرفته شده است. سيستم اسپرينكلر يك شبكه بارنده خودكار است كه براي خاموش كردن آتش سوزي هاي كوچك بوسيله پاشيدن و افشاندن آب به كار مي رود و به اين ترتيب رشد حريق را كند ميكند تا سرويس آتش نشاني از راه برسد . اين سيستم يكي از سودمندترين و پر مصرف ترين وسايل ثابت در اطفاء حريق است. بنابر نظر NFPA كارايي اين وسايل بسيار خوب است. هزينه كاربرد اين تجهيزات در حدود 2 در صد از كل سرمايه هاي شركت است. در عوض مي تواند بسيار مفيد واقع شود. به طوري كه هزينه هاي بيمه 40 تا 90 در صد كمتر از ساختمان هاي بدون اسپر ينكلر است. چنانچه هنگام ساخت يك بنا ؛ اين سيستم ها نصب شوند هزينه ها كاهش پيدا خواهند كرد.افسون بر مسائل اقتصادي چنانچه اين وسايل به خوبي نصب شوند و به كار گرفته شوند تاثيري مهم بر نجات جان انسان ها دارند. با وجود اين آب پاش هاي خود كار ممكن است 3 تا4 در صد مواد درست عمل نكند. بيش از يك سوم اين موارد به علت بسته بودن شير تامين آب است. هر سيستم اسپر ينكلر داراي يك مخزن تامين آب؛ شبكه لوله كشي آب ؛ شيرهاي كنترل آب و اسپرينكلرها است . هر اسپر ينكلر يك وسيله ي حساس به گرما است كه نسبت به يك دماي از پيش تعيين شده واكنش نشان داده و موجب پاشش آب ميشود و از شش جزء مشخص تشكيل يافته است. 1-پايه ي اتصال به لوله هاي آب : كه موجب ارتباط روزنه با لوله هاي آب ميشود. 2-روزنه : كه محل خروج آب است. 3-بازو يا چهار چوب : كه منحرف كننده را در جاي خود نگه مي دارد . 4-منحرف كننده : كه موجب پخش آب با يك الگوي چتر مانند ميشود . 5-كلاهك : كه بر روي روزنه قرار گرفته است و به وسيله ي بخش گداز پذير در جاي خود نگهداري ميشود . 6-بخش گداز پذير : كه نسبت به يك دماي ويژه حساس بوده و در آن دما باعث ميشود كلاهك از روي روزنه برداشته شود. و به آب امكان گسيل ميدهد. اين بخش بر دو نوع است : 1-آلياژ فلزي ذوب شدني : كه براي رسيدن به يك نقطه ذوب معين تركيبات آن ممكن است با نسبت هاي گوناگون تغيير كند (قلع - سرب – كادميوم وبيسموت ) 2-گوي شيشه اي : كه در بر دارنده يك مايع است (ولي كاملا از آن پر نشده است ) و خود درون يك حباب هوا قرار گرفته است. هر گاه دماي آن به يك اندازه معين برسد با انبساط مايع درون آن گوي شكسته و كلاهك آزاد ميشود. مقدار مايع درون گوي بر پايه ي دماي مورد نظر تعيين مي شود. به جز بخش هايي كه بيان شد؛ هر اسپرينكلر مجهز به يك سيستم اعلام حريق است. عملكرد اين سيستم با دتكتورهايي كه بيش از اين بيان شد ؛ تفاوت دارد. سيستم اعلام حريق در اسپرينكلر يك سوئيچ الكتريكي است كه نسبت به جاري شدن آب حساس بوده و با جاري شدن آب ازدهانه ي اسپرينكلر ؛ آژير را به صدا در مي آورد.دمايي كه اسپرينكلر به آن حساس است ؛ به وسيله كارخانه ي سازنده تعيين ميشود اين دما به وسيله ي كدهاي رنگي مشخص ميشود كه در جدول صفحه بعد آمده است .(هنگام انتخاب اسپر ينكلر بايد به بيشترين دماي عادي در محيط توجه داشت در غير اين صورت ممكن است اسپر ينكلر بر اثر افزايش دماي محيط و بدون آتش سوزي، فعال شود . به اين حالت جريان سرد مي گويند.حفاظت خوب به وسيله ي اسپرينكلر نيازمند يك برنامه ريزي مناسب در بازرسي و تعمير و نگهداري است. در اين برنامه ريزي لازم است بازرسي دوره اي از شيرهاي تامين آب ؛ آزمون هاي تامين آب و بازرسي فيزيكي از لوله ها به عمل آيد. انواع گوناگون اسپر ينكلر ساخته شده است كه مي توان آن را در يكي از چهار گروه زير و يا تركيبي از آنها قرار داد 1 – سيستم تر : در اين سيستم همه لوله ها تا كلاهك اسپر ينكلر تحت فشار آب قرار دارد. بالا رفتن دماي محيط باعث مي شود كلاهك باز شده و در نتيجه آب را در منطقه زير خود بپاشد. اين نوع اسپرنيكلر بيشترين كاربرد را دارد . هرگاه امكان يخ زدن آب در لوله ها وجود داشته باشد؛ مانند بخش بارگيري در يك اسكله ؛ لازم است مواد ضد يخ كه خاصيت آتش گيري ندارد ؛ به آب افزوده شود و يا آن بخش از لوله ها بصورت خشك نگه داري شود . چنانچه آب اسپرينكلر از منبع آب عمومي باشد مي توان با در نظر گرفتن مقررات بهداشتي، گليسرين با درجه خلوص 5/96 در صد و يا پروپيلن گليكول به آن اضافه كرد . در موارد ديگر مي توان از دي اتيلن گليكول ؛ اتيلن گليكول و كلريد كلسيم استفاده نمود. بايد توجه داشت اين مواد مي توانند موجب خورندگي لوله ها شده و به سيستم آسيب برساند . به همين دليل هرگاه لازم باشد بيش از 40 گالن مواد ضد يخ در يك سيستم به كار رود بهتر است از سيستم هاي خشك استفاده شود . 2 – سيستم خشك : اين سيستم معمولا در مناطقي كه امكان يخ زدن وجود دارد به جاي سيستم تر به كار مي رود . با يك حساب سر انگشتي مي توان گفت سيستم خشك هنگامي به كار مي رود كه بيش از 20 دستگاه اسپرينكلر به كار رود . در اين سيستم ؛ لوله ها داراي هواي فشرده هستند و در پشت آن يك شير قرار گرفته است كه جاري شدن آب را كنترل ميكند هرگاه كلاهك اسپرينكلر باز شود، هوا آزاد شده و در نتيجه ي افت فشار ؛ شير نگهدارنده ي جريان آب نيز باز مي شود و آب در لوله ها جريان مي يابد . بايد توجه داشت كه در اين سيستم نسبت به سيستم تر ؛ يك تاخير زماني در خروج آب وجود دارد به همين دليل ؛ در بناهاي خيلي خطرناك نبايد از اين شيوه استفاده كرد. همچنين ؛ به علت وجود اين تاخير در سيستم خشك ممكن است چندين كلاهك به طور همزمان باز شوند. در نتيجه خسارت ناشي از جاري شدن آب بيشتر مي شود . براي كاهش اين تاخير ميتوان از كلاهك هايي كه سريع باز مي شود استفاده كرد . در هرحال فشار هوا در اين سيستم در حدود psi 20 -15 ( 110 تا 140 كيلو پاسكال ) بيش از فشار لازم براي باز شدن شير نگهداري آب است . فشارهاي بيشتر موجب تاخير بيشتر خواهد شد .

    3 – سيستم هاي پيش فعال : 
    

    بسيار شبيه سيستم هاي خشك هستند با اين تفاوت كه سريع تر از آنها عمل مي كند و خساراتهاي ناشي از جاري شدن آب و نيز آسيب هاي مكانيكي به اسپرينكلر را كمتر مي كنند . به منظور جلوگيري از آسيب هاي مكانيكي به سيستم ؛ نشت فشار هوا به وسيله يك منبع به طور اتوماتيك تامين ميشود . هنگامي كه فشا هوا يكباره تغيير مي كند مثلا در صورت شكستن تصادفي لوله ها ؛ منبع تامين هوا مي تواند بدون آنكه شير خروج آب را باز كند علائم اخباري ايجاد كند . شيرهاي پيش فعال كه عبور آب را به لوله ها هدايت مي كنند به وسيله يك سيستم آشكارساز جداگانه عمل مي كنند . آشكارسازها در همان محل قرار دارند و عملكرد آنها مستقل از كار اسپرينكلر است . از آن جايي كه دستگاه آشكارساز بيش از كلاهك اسپرينكلر نسبت به گرما حساس است ؛ شيرهاي تامين آب زودتر از آنچه در سيستم خشك بيان شد باز مي شوند . همچنين ممكن است شيرهاي تامين آب به طور دستي كنترل شود . غالبا ؛ هنگامي آژير به صدا در مي آيد كه شير باز شده و آب به درون لوله ها جريان يابد . بنابر اين ممكن است پيش از آنكه اسپرينكلر به فعاليت در آيد به روش هاي ديگر آتش را خاموش كرده و نيازي به عملكرد اسپرينكلر و خروج آب و در نتيجه آسيب هاي ناشي از آن نباشد . اين سيستم به ويژه در نگهداري و انبار كردن كالاهاي گران بهاء بسيار اثر بخش است . 4 – سيستم هاي تند آبي / سيل آسا : در اين سيستم كلاهك اسپرينكلر همواره باز است و شيرهاي تامين آب به وسيله يك سيستم آشكارساز عمل مي كنند سيستم آشكارساز در همان ناحيه ي اسپرينكلر نصب مي شود شير تامين آب ممكن است به صورت دستي كنترل شود . اين سيستم در جايي كه نياز به جريان تند و يكباره آب وجود دارد به كار مي رود مانند كارگاههايي كه امكان انفجار وجود دارد ؛ محل هاي حمل و نگهداري نيترو سلولز، كارگاههايي كه لاك الكل به كار مي برند و ساختمانهايي كه مقداري زياد مواد آتش گير دارند . همچنين از اين سيستم ها در محوطه بيروني ساختمان مانند پنجره ها، نبش ديوارها ( لبه ي بيروني ) به كار مي رود . اين چنين سيستم هايي مي تواند ساختمان رادر برابر آتش هاي ناشي از ساختمانها و مناطق همجوار حفظ كند . اين سيستم ها معمولا به صورت دستي كنترل ميشود و بيشتر در جايي به كار ميرود كه ساختمان داراي حفاظت مناسب و يا فاصله ي لازم از ديگر ساختمان ها نيست . يكي از اجزاء مهم در هر اسپرينكلر كه بر عملكرد آن و نيز طراحي سيستم لوله كش اثر دارد ؛ روزنه ي اسپرينكلر است . بر پايه ي اندازه ي روزنه نيز ميتوان اسپرينكلر ها را تقسيم بندي كرد . بر آورد تعداد اسپرينكلر هاي مورد نياز : براي نصب اسپرينكلر لازم است ، قابليت و ويژگي هاي مواد موجود در هر محل بر آورد شود . محل هاي مختلف از نظر استعداد آتش گيري به سه گروه تقسيم ميشوند : 1 – فضاهاي با خطر كم : محل هايي كه داراي مقادير كم از مواد قابل اشتغال است و انتظار ميرود سرعت پيشرفت آتش سوزي احتمالي ، در چنين مكاني نسبتا كند باشد مانند مساجد ، محيط هاي آموزشي و موزه ها 2 – فضاهايي با خطر متوسط : محل هايي كه تا اندازه ا ي مواد آتش گير دارند و سرعت پيشرفت آتش سوزي احتمالي در چنين مكاني متوسط باشد مانند : نانوايي ها ، رختشورخانه ها ، كنسرو سازي ها ، صنايع لبني ، آسيابهاي غلات ، كارگاههاي توليدي چرم ، صنايع كاغذ ، اسكله ها ، باراندازها ، صنايع لاستيك و كارگاههاي چوب 3 – فضاهايي با خطر زياد : مقدار مواد قابل اشتغال زياد است . گرد و غبار ، پرز و كرك آتش گير در محيط وجود دارد و پيشرفت آتش سوزي احتمالي در اين چنين مكاني زياد است . مانند : كارگاههاي ريخته گري تحت فشار ، كارگاههاي بازيافت لاستيك ، كارگاههاي تشك دوزي ، مبلمان و يا تو دوزي خودروها كه از فوم پلاستيك استفاده مي كنند ، كارگاههاي اشباع آسفالت و كارگاههاي غوطه وري رنگ . فاصله ي بين دو اسپرينكلر ، بر پايه ي ميزان خطر اشتغال محيط تعيين مي شود به طوري كه در محيط هايي با خطر كم و متوسط حداكثر 15 فوت و در محيط هايي با خطر زياد 12 فوت باشد . البته بسياري از متخصصان مي گويند كه براي اطمينان بيشتر بهتر است هرگز فاصله ميان اسپرينكلر بيش از 8 فوت نباشد . زيرا ممكن است به مرور از عملكرد اسپرينكلر كاسته شود . به اين نكته نيز بايد توجه داشت كه هرگاه به هر دليلي فاصله ميان دو اسپرينكلر كمتر از 6 فوت باشد لازم است به منظور Cold Soldering ( سرد شدن بخش گداز پذير اسپرينكلر به علت پاشش آب اسپرينكلر مجاور است ) كه در اين صورت در موقع لزوم اسپرينكلر فعال نخواهد شد . موضوع ديگري كه بايد به آن توجه داشت اين است كه اسپرينكلرها براي مقابله با آتش سوزي در همان طبقه اي كه نصب شده اند طراحي شده اند . بنابر اين براي حفظ اثر بخشي اسپرينكلر ها و جلوگيري از گسترش آتش سوزي به طبقات ديگر لازم است با به كار افتادن اسپرينكلر ، همه درها ، پنجره ها و دريچه ها بسته نگه داشته شوند . پس از آنكه تعداد اسپرينكلر ها مشخص شد لازم است قطر لوله هاي آب نيز معلوم شود . قدرت پوشش هر لوله اصلي عمودي در سيستم اسپرينكلر بر پايه خطرات موجود در محيط تعيين مي شود . به طوري كه براي خطرات كم و متوسط 52 هزار فوت مربع و براي خطرات زياد 25 هزار فوت مربع خواهد بود . براي برآورد قطر لوله هاي افقي دو روش وجود دارد .

    1 – جدول تعيين قطر لوله
    2 – روش محاسبات هيدروليك 
    معمولا به كارگيري جداول تعيين قطر لوله موجب ميشود 
    

    قطر لوله ها بيش از اندازه برآورد شود كه به نوبه ي خود موجب افزايش هزينه ها مي شود. در عوض اين روش نسبت به تغيير خطرات محيطي انعطاف پذير است .

    با استفاده از روش هاي محاسبات هيدروليك مي توان قطر مورد نياز لوله را به دقت محاسبه كرد .
    

    اين روش اقتصادي تر است .

    ولي نسبت به تغيير خطرات محيطي انعطاف ندارد. 
    

    به همين دليل ، كاربرد اين شيوه نياز به آينده نگري دارد. جداول تعيين قطر بر پايه خطرات محيطي و بيشترين تعداد اسپرينكلر كه به لوله متصل هستند قطر لوله ها را پيشنهاد مي دهند البته اين جداول ارائه شده تنها براي اسپرينكلر هايي با روزنه ي 2 اينچ مناسب هستند براي كاربرد ديگر روزنه ها لازم است روش محاسبات هيدروليك به كار روند .

    جدول تعيين قطر لوله در سيستم اسپرينكلر براي محيط هايي با خطرات كم
             sprinklers  maximum	        In . pipe can supply
                          3	                  1 ¼
                          5	                  1 ½
                          10	                  2
                          30	                  2 ½
                          60	                  3
                          100	                  3 ½
          Area  Limit  of  52000  sq.FT                 	4
    


    جدول : تعيين قطر لوله در سيستم اسپرينكلر براي محيط هايي با خطر متوسط

                   sprinklers  maximum	      In . pipe  can  supply
                               3	                    1.¼ 
                               5	                     1.½  
                               10	                     2 
                               20	                     2.½                 
                               40	                     3           
                               65	                     3.½
                               100	                     4                            
                               160	                     5 
                               275	                     6          
            Area  Limit  of  52000  sq . RT	8
    

    جدول : تعيين قطر لوله در سيستم اسپرينكلر براي محيط هايي با خطر زياد

                sprinkiers  maximum	   In . pipe  can  supply
                           2	                    1.¼                                  
                           5	                    1.½                          
                           8	                    2                                     
                           15	                    2.½                          
                           27	                    3                      
                           40	                    3.½          
                           55	                    4               
                           90	                    5      
                           150	                    6         
          Area  Limit  of  25000  sq . ft  	       8
    

    بررسي و تعويض اسپرينكلر ها : هر گاه اسپرينكلرها در يك محيط مناسب و غير مخرب به كار برده شوند ممكن است تا 50 سال نيز كارايي داشته باشند . ولي افزون بر مدت كاربرد هر اسپرينكلر عوامل ديگري همچون مواد خورنده در هواي محيط ، نشت ذرات و يا رنگ ، ضربه هاي مكانيكي ، اضمحلال بخش گداز پذير و ... بر نياز به تعويض اسپرينكلر ها موثر هستند . بنابر اين لازم است در طي گشت هاي ايمني بر سلامت اسپرينكلر ها نظارت كافي بعمل آيد . ودر صورت نياز تعويض شوند . افزون بر آن لازم است در فواصل زماني 10 سال يكبار نمونه هايي از اسپرينكلرهاي نصب شده انتخاب شود و RTi آنها آزموده شود . در صورتي كه جواب آزمون مناسب بود نيازي به تعويض نيست . معمولا يك در صد از كل اسپرينكلرها در هر دوره آزمايش ميشوند . در هر صورت نمونه هاي بررسي شده بايد تعويض شوند . برخي از مواردي كه نمي توان اسپرينكلر به كار برد : -فضاي كوچك و بسته ، مانند خودروها -ارتفاع بيش از 15 متر -هنگامي كه تجهيزات الكتريكي مد نظر باشند . البته براي حفاظت مبدل ها و ديگر وسايل الكتريكي نفت سوز مي توان از افشانه هاي آب استفاده كرد -كمبود منابع آب

    سيستم هاي افشانه ا ي آب : يك حالت دگرگون يافته از اسپرينكلرها هستند كه در برخي ويژگي ها با يكديگر تفاوت دارند : -اسپرينكلر ها براي حفاظت يك منطقه به كار ميروند در صورتي كه افشانه ها براي يك موضع ويژه به كار ميروند -هر اسپرينكلر به تنهايي در برابر آتش واكنش نشان مي دهد و باز ميشود در صورتي كه افشانه ها به يكباره و با هم به كار مي افتند -پخش آب در اسپرينكلر ها به صورت عمودي است و يك ناحيه ي چتر مانند را پوشش خود قرار ميدهد ولي افشانه هاي آب در همه جهات آب را پخش مي كنند .


    نتيجه گيري: براي تعيين خاموش كنندها براي هر قسمت با توجه به مساحت هر بخش و با در نظر گرفتن اينكه هر دتكتور و خاموش كننده بايستي حداقل مقدار معييني از فضا را پوشش دهد استفاده شده است لذا جا نمايي كاشفها و سيستم هاي اطفاء حريق بسيار مهم بنظر ميرسد. بررسي هاي انجام گرفته نشان از آن دارد كه مديريتها بايد نسبت به مسائل ايمني حساس بوده و به همين خاطر نسبت به تجهيز كارگاهها به امكانات اعلام و اطفاء حريق طبق استانداردها و ساير وسائل ايمني اقدام كافي را مبذول داشته باشند

    مراجع و منابع

    [1] Brauer R L , safety and health for engineers, new york, van nostrand reinhold,1990 [2] دكتر غلامحسين حلواني "ايمني و بهداشت براي مهندسي" انتشارات آثار بسمان , پائيز 1386 [3] Charls H, Fire protection manual for hydrocarbon processing plants, usa, gulf, 1985 [4] Clark willam E, fire fighting-principles & practice, new york , fire engineering co, 1987 [5] hoover Stephan R, fire protection for industry , new york, van nostrand, 1991 [6] Derek james, fire protection handbook, uk , butter north, 1989 [7] Iranian petroleum standards automatic detectors and fire alarm system , ips-e-sf-260, 1993 [8] National fire protection association, fire protection engineering, use, NFPA, 1988 [9] محمد فام ايرج، مهندسي ايمني،همدان،انتشارات فن آوران،1380 [10] موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران،اجزاء سيستم هاي اعلام حريق خودكار،استاندارد شماره 3706 ،سال1375 [11] شريف زاده هوشنگ، شيوايي ميرحسين، سيستم هاي اعلام كننده حريق، تهران،سازمان آتشنشاني و خدمات ايمني تهران،1374 [12] Smith D N, fire safety engineering , uk, gulf, 1989 [13] Rasbash, D.J 1984 Critera for acceptability for use with quantitative approaches to fire safety . fire safety journal, 8,141-158 [14] فرامرز سلطاني ، سيستمهاي اعلام واطفاء حريق، پايان نامه،1380


     

     

    منوي اصلي
  • صفحه اصلي
  • فهرست مقالات
  • مطالب جديد
  • خبرنامه
  • نقشه سايت
  • طراحي وب
  • نسخه جديد سايت
  • جستجو
  • نسخه جديد سايت
  • پرسش و پاسخ
  •  

    مطالب جديد
     

         
    Copyright © 2003 - 2017 by AutoIR iranresearch , All rights reserved. www.iranresearch.com www.iranresearch.ir www.autoir.ir Designed by Ahmad Zeini
    کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت autoir.ir می باشد